Tác giả: Ngọc Thu - Người Lan Tỏa Vị Xưa
Sát Tết, bác hé nắp nồi thịt kho, thấy nước dừa đã rút mà phân vân thêm một muỗng mắm liệu có mặn gắt. Trong 5 món Tết nấu với nước mắm, em dùng mắm để ướp và nêm cuối cho thịt kho hột vịt, nấu nước ngâm cho thịt heo ăn cùng củ kiệu, rồi pha mắm gừng chấm gà luộc. Với chả giò, mắm vào cả phần nhân lẫn chén chua ngọt, còn canh khổ qua nhồi thịt thì nêm vào nhân và thêm chút cuối nồi. Bác cứ nếm từng lượt.

Khi đã tính được món nào cần làm trước, bác sẽ dễ chừa chỗ trong tủ lạnh và bớt việc sát giờ dọn. Muốn thêm món cho mâm Tết, bác xem gợi ý các món nấu Tết.
Chọn nước mắm cho từng việc
Đứng trước mấy chai mắm, bác cứ nghĩ tới món sắp nấu. Nồi kho còn rút nước, hũ thịt cần nước ngâm đủ ngập, còn chén chấm thì phải vừa vị khi ăn cùng miếng gà hay cuốn chả giò.
| Cách dùng | Nước mắm Tĩn gợi ý |
|---|---|
| Kho, ướp, nấu canh | Tĩn Nhãn Đỏ cá cơm than 40N 525 ml để ướp thịt kho, nêm nhân chả giò và nấu canh khổ qua. |
| Ngâm thịt | Tĩn nhãn xưa cá cơm than 41N 500 ml để nấu nước mắm đường ngâm thịt heo. |
| Pha nước chấm | Tĩn Cá Cơm Ruột Đỏ 60N chai thủy tinh 500 ml cho chén mắm gừng, hoặc dùng Tĩn nhãn xưa 41N pha chua ngọt. |


Số đứng trước chữ N cho biết lượng nitơ tổng số, tính bằng gam trên một lít nước mắm. Vị mặn còn tùy lượng muối và cách pha, nên khi mở chai mới, bác rót ít hơn tay quen rồi nếm.
Nấu canh hằng ngày, em thấy 40N là đủ. Bác cứ dùng chai đang có cho hết, chai 60N để dành khi thích pha chén chấm đậm vị. Trước buổi đi chợ, bác rà lại đường, hành, tỏi và tiêu theo danh sách gia vị nấu Tết.
1. Thịt kho hột vịt với nước mắm
Bác gắp miếng thịt mềm, xắn thêm nửa hột vịt rồi chan chút nước kho lên cơm nóng. Nồi thịt kho hột vịt nước mắm dễ đậm lên lúc nước dừa cạn, nên em chia mắm làm hai lượt. Chừa lại một ít để nêm cuối.

Nguyên liệu
Khẩu phần: 5 đến 6 người | Sơ chế: 40 phút | Nấu: 60 phút
- 1 kg thịt ba chỉ hoặc nạc dăm có da, 8 đến 10 quả trứng vịt.
- Khoảng 1 lít nước dừa tươi, 3 đến 4 muỗng canh nước mắm, 1 đến 2 muỗng canh đường.
- 2 củ hành tím, 2 tép tỏi, ½ muỗng cà phê tiêu xay, 1 muỗng cà phê nước màu tùy chọn.
Cách làm
- Cắt thịt thành khối 4 đến 5 cm. Bác thích dễ hớt bọt thì chần sơ rồi để ráo. Luộc chín trứng vịt và bóc vỏ.
- Ướp thịt với hành tỏi băm, tiêu, 3 muỗng canh mắm và 1 muỗng canh đường. Để thịt thấm trong ngăn mát khoảng 30 phút.
- Đảo thịt đến khi mặt ngoài săn lại. Nhiều nhà Nam Bộ để đường ướp và nước dừa lên màu tự nhiên, bác thích màu đậm hơn mới thêm nước màu. Đun sôi nước dừa riêng rồi rót vào gần ngập thịt, hớt bọt và hạ lửa cho sôi liu riu.
- Khi thịt bắt đầu mềm, cho trứng vào để trứng thấm mà lòng trắng ít bị chai. Trứng nằm cao hơn mặt nước thì rưới nước kho lên. Đũa xiên qua miếng thịt dễ dàng, nước kho ngả màu cánh gián là đến lúc nếm lại.
Mẹo nêm. Bác dặn người đứng bếp cùng bác: “Chờ nước rút rồi nếm, con ơi.” Nước cạn thì vị mặn rõ hơn, còn nước dừa mỗi trái ngọt một khác, nên phần mắm và đường chừa lại chỉ thêm từng chút khi cần. Nồi to thì chia vào hộp theo bữa, cất lạnh sớm, ăn bữa nào hâm nóng bữa đó.
Em gợi ý Tĩn Nhãn Đỏ cá cơm than 40N cho bác muốn dùng cùng một chai để ướp và nêm cuối. Một khách mua Tĩn Nhãn Đỏ 40N nhận xét: “Nước mắm thơm, k quá mặn, hậu ngọt, sẽ tiếp tục mua thêm”. Bác dọn thêm củ kiệu và vài lát bánh chưng là có một đĩa ăn kèm để chấm nước kho.
Nguồn tham khảo: VnExpress: Thịt kho trứng nước dừa Nam Bộ
2. Thịt heo ngâm nước mắm ăn cùng củ kiệu
Lát thịt heo ngâm nước mắm thái mỏng, ăn cùng củ kiệu giòn chua, hợp cả với cơm lẫn bánh tráng cuốn rau sống. Bác lo làm sớm quá thì em gợi ý ngâm một hũ vừa ăn, tính ngày cất từ lúc luộc thịt. Món này ngâm lạnh.

Nguyên liệu
Khẩu phần: 4 người | Sơ chế: 10 phút | Nấu: 30 phút
- 500 g thịt ba chỉ hoặc nạc dăm, chia hai miếng dày tương đương.
- ½ chén nước mắm, ½ chén đường, ½ chén nước lọc, đong bằng cùng một chén.
- 2 tép tỏi, 1 trái ớt tùy khẩu vị, 1 hũ thủy tinh sạch, khô, có nắp kín và vừa với lượng thịt.
Cách làm
- Đun nước mắm, đường và nước lọc đến khi sôi và đường tan hết. Đặt tô đựng nước ngâm trong thau nước đá cho nguội nhanh, giữ nước đá khỏi tràn vào tô.
- Luộc thịt đến khi chín hẳn. Vớt ra, thấm khô bằng giấy bếp sạch rồi cho ngay vào hộp nông, cất ngăn mát cho nguội.
- Xếp thịt đã nguội vào hũ, thêm tỏi ớt rồi rót nước mắm đường đã nguội. Nhìn thấy nước phủ kín mặt thịt thì đậy nắp, cất ngay vào ngăn mát ở 4°C trở xuống.
- Ngâm qua đêm rồi dùng dụng cụ sạch gắp vừa đủ ăn và cất hũ lại ngay. Thái một lát, nếm cùng củ kiệu, vị mặn ngọt vừa đủ để vẫn nhận ra vị thịt là được. Dùng trong 3 đến 4 ngày tính từ lúc luộc.
Mẹo nêm. Bác múc một muỗng nước ngâm ra đĩa, chờ nguội rồi nếm trước khi rót, vì lúc ấy dễ nhận ra vị mặn ngọt hơn. Hũ vừa khít giúp nước phủ thịt mà đỡ phải nấu thêm.
Bác đã định làm cả thịt ngâm lẫn chả giò thì em gợi ý Tĩn nhãn xưa cá cơm than 41N. Chai này dùng nấu với đường cho nước ngâm, phần còn lại pha chua ngọt. Bên cạnh củ kiệu, bác dọn thêm hành tím muối dưa để đổi vị.
Nguồn tham khảo: Tuổi Trẻ: Thịt heo ngâm mắm của má và USDA: Bảo quản đồ ăn đã nấu
3. Gà luộc chấm nước mắm gừng
Miếng gà vừa chặt còn ấm, chấm vào chén mắm gừng thì phần da thơm cay, thịt vẫn ngọt. Bác ngại chén chấm bị gắt thì em pha nền mắm, đường, chanh và nước cho vừa miệng trước. Gừng cho sau.

Nguyên liệu
Khẩu phần: 4 đến 6 người | Sơ chế: 15 phút | Nấu: 40 phút
- 1 con gà đã làm sạch, nước đủ ngập gà, vài lát gừng đập dập để luộc.
- 1 nhánh gừng cỡ ngón tay cái, 2 tép tỏi, 1 trái ớt tùy khẩu vị để pha.
- 2 đến 3 muỗng canh nước mắm, 2 muỗng canh nước ấm, 1 muỗng canh nước cốt chanh, 1 đến 2 muỗng canh đường.
Cách làm
- Đặt gà và mấy lát gừng vào nồi nước lạnh. Đun tới khi nước sôi nhẹ rồi hạ lửa để da ít nứt. Luộc đến khi xiên đũa vào chỗ dày nhất của đùi không còn rỉ nước hồng. Nhà có nhiệt kế thì đo phần dày nhất của đùi và ức, tránh chạm xương, đạt 74°C là chín.
- Vớt gà, để ráo rồi chặt khi bớt nóng. Đập dập nhánh gừng trước khi băm hoặc giã để gừng dậy mùi, rồi chuẩn bị tỏi và ớt.
- Hòa 1 muỗng canh đường với nước ấm, thêm chanh và 2 muỗng canh nước mắm. Nếm đến khi vị chua nhẹ, mặn ngọt vừa miệng rồi mới cho gừng, tỏi, ớt. Khuấy lên thấy thơm gừng là dọn được.
Mẹo nêm. Bác thử nước mắm gừng với một miếng ức vì vị trong chén đậm hơn khi ăn cùng thịt. Nhà có người ít ăn cay thì chia chén trước khi thêm ớt để ai cũng chấm được.
Em gợi ý Tĩn Cá Cơm Ruột Đỏ 60N chai thủy tinh cho bác thích chén mắm gừng còn rõ vị mắm sau khi pha. Một khách mua cặp 2 chai Tĩn Cá Cơm Ruột Đỏ nhận xét: “Đã trải nghiệm hết nửa chai, vị mắm đậm, hơi ngọt số với vị miền Bắc, dùng để chấm rau, thịt luộc rất hợp!”
Nguồn tham khảo: VnExpress: Bí quyết pha chế các loại nước chấm ngon
4. Chả giò và nước mắm chua ngọt
Cuốn chả giò vừa vớt còn giòn, chấm một góc vào mắm chua ngọt là đủ nghe vị. Bác sợ nhân nhão hoặc cuốn chiên hay bục thì em để đến sát lúc cuốn mới trộn trứng. Chén chấm pha gần giờ ăn.

Nguyên liệu
Khẩu phần: 4 đến 6 người | Sơ chế: 45 phút | Nấu: 30 phút
- 500 g thịt heo xay, 1 xấp bánh tráng cuốn chả giò, 1 quả trứng, dầu đủ để chiên từng mẻ.
- 5 g mộc nhĩ khô, 1 nắm miến, ½ củ cà rốt, 2 củ hành tím, ½ muỗng cà phê tiêu, 1 muỗng canh nước mắm.
- 1 muỗng canh nước mắm, 1 muỗng canh đường, 1 muỗng canh nước cốt chanh hoặc giấm, 4 muỗng canh nước nguội, 2 tép tỏi và 1 trái ớt tùy khẩu vị.
Cách làm
- Ngâm mộc nhĩ và miến cho mềm, vắt ráo, cắt nhỏ rồi trộn với thịt, cà rốt, hành tím, tiêu và mắm. Sắp cuốn mới trộn trứng để nhân ít chảy nước. Nhân vừa kết dính, đáy tô ráo là được.
- Chiên chín một viên nhân nhỏ để nếm. Chia nhân đều tay, gấp kín hai đầu, cuốn vừa tay để vỏ còn chỗ giãn khi chiên.
- Chiên từng mẻ vừa chảo đến khi vỏ vàng đều. Bác cắt thử một cuốn ở mẻ đầu để kiểm tra phần nhân giữa đã chín hẳn rồi mới vớt lên giá, xếp rời cho thoát hơi.
- Khuấy tan đường trong nước nguội, thêm nước mắm và chanh hoặc giấm. Nếm và chỉnh đến khi vị chua ngọt dịu xuống sau vị mắm, rồi mới cho tỏi ớt băm.
Mẹo nêm. Bác bắt đầu với 1 phần mắm, 1 phần đường, 1 phần chanh hoặc giấm và 4 phần nước nguội. Có đồ chua thì thử chung với chả giò trước khi thêm chanh, vì cả miếng ăn đã có vị chua từ đồ kèm.
Em dùng Tĩn Nhãn Đỏ 40N để nêm nhẹ phần nhân. Bác còn chai Tĩn nhãn xưa 41N từ món thịt ngâm thì dùng luôn để pha chấm vì đã có sẵn vị mắm quen tay.
Nguồn tham khảo: VnExpress: Nem rán và Znews: Công thức nước chấm nem
5. Canh khổ qua nhồi thịt ngày Tết
Giữa đĩa thịt kho và chả giò, bác múc một muỗng canh trong, nghe chút đắng dịu rồi tới vị ngọt của nước dùng. Nhiều nhà miền Nam dọn canh khổ qua nhồi thịt ngày Tết với mong ước khó khăn năm cũ qua đi. Nhồi vừa tay thì trái dễ giữ nguyên.

Nguyên liệu
Khẩu phần: 4 đến 5 người | Sơ chế: 20 phút | Nấu: 30 phút
- 4 đến 5 trái khổ qua cỡ vừa, 300 g thịt heo xay.
- 1 muỗng canh mộc nhĩ đã ngâm và băm, 2 muỗng canh miến đã ngâm và cắt ngắn, 2 nhánh hành lá, ½ muỗng cà phê tiêu.
- 1 đến 1,2 lít nước dùng xương heo, ưu tiên loại chưa nêm, 1 muỗng cà phê nước mắm cho nhân và thêm từng chút để nêm canh.
Cách làm
- Xẻ dọc một đường trên từng trái. Dùng muỗng nhỏ moi hạt, cạo bớt ruột trắng nhẹ tay để trái khỏi tét. Bác thích đắng dịu thì chần nhanh rồi để ráo.
- Trộn thịt với mộc nhĩ, miến, đầu hành băm, tiêu và mắm. Nhồi vừa đầy, miệng trái còn khép nhẹ được thì nhân ít trồi ra khi chín.
- Thả khổ qua vào nước dùng sôi nhẹ, hớt bọt. Nấu đến khi đũa xuyên qua vỏ dễ dàng và phần nhân giữa chín hẳn.
- Nếm nước canh, thêm từng chút nước mắm rồi tắt bếp. Múc nhẹ tay để trái còn nguyên, rắc hành lá và chút tiêu theo khẩu vị.
Mẹo nêm. Nước dùng đã mặn thì bác bớt mắm từ lúc trộn nhân, vì nhân cũng góp vị cho nồi canh. Nếm lượt cuối khi khổ qua đã mềm để biết nước canh còn cần thêm mắm hay đã vừa.
Bác đang dùng Tĩn Nhãn Đỏ cá cơm than 40N để kho thì em dùng luôn chai đó cho nhân và lượt nêm cuối. Rót từng chút để khi múc canh vẫn nghe được vị ngọt nước dùng và chút đắng của trái.
Nguồn tham khảo: Người Lao Động qua Tuổi Trẻ: Khổ qua nhồi thịt làm vầy sao mà đắng và VnExpress: Nét đặc trưng cỗ Tết ba miền
Lịch chuẩn bị từ 25 Tết đến mùng 1
Bác lấy bữa đầu tiên của từng món làm mốc, nhất là khi nhà ăn tất niên sớm. Chừa một ngăn tủ lạnh cho đồ nấu trước. Đến lúc lên lịch mua trái cây, bác xem thêm cách bày mâm ngũ quả ngày Tết.
| Thời điểm | Việc cần làm |
|---|---|
| 25 đến 26 Tết | Kiểm tra mắm, gia vị, hũ ngâm và hộp chia phần. Chừa chỗ trong tủ lạnh. |
| 27 đến 28 Tết | Soạn nguyên liệu khô cho chả giò. Nhà ăn tất niên sớm thì ngâm thịt trước bữa một ngày. |
| 29 Tết | Cuốn chả giò, xếp rời và cấp đông khi chưa chiên ngay. Làm thịt ngâm nếu định dọn hôm sau. |
| Ngày cuối năm | Kho thịt hột vịt, luộc gà cho mâm giao thừa nếu cần. Ngâm thịt hôm nay nếu bữa đầu là trưa mùng 1. |
| Mùng 1 | Nấu canh, hâm phần thịt kho vừa ăn, chiên chả giò và pha nước chấm gần giờ dọn. |
Bác dặn con cháu: “Bữa này lấy một hộp thịt thôi, con nhé.” Hộp còn lại cứ để lạnh để khỏi hâm đi hâm lại.
Câu hỏi thường gặp về món Tết nấu với nước mắm
Thịt heo ngâm nước mắm để được bao lâu?
Em tính 3 đến 4 ngày từ lúc luộc thịt, với hũ cất ở 4°C trở xuống. Bác gắp đủ phần ăn bằng dụng cụ sạch rồi cất hũ lại ngay.
Nên dùng nước mắm bao nhiêu độ đạm để kho thịt?
Bác dùng 40N cho cả lượt ướp lẫn lượt nêm cuối được. Em đợi nước kho rút rồi mới nếm vì lúc đó vị mặn rõ hơn.
Pha nước mắm chấm chả giò theo tỉ lệ nào?
Em đong 1 mắm, 1 đường, 1 chanh hoặc giấm và 4 nước nguội. Bác nếm cùng một miếng chả giò cho vừa rồi mới thêm tỏi ớt.
Vì sao nước kho thịt bị đục?
Nồi sôi mạnh dễ làm bọt và mỡ hòa vào nước kho. Em hớt bọt lúc nước vừa sôi, rồi bác hạ lửa và hé nắp để dễ xem nước rút tới đâu.
Gà luộc chấm nước mắm gì ngon?
Em chọn mắm gừng có chút chua của chanh để chấm miếng gà còn ấm. Bác đập dập gừng trước khi băm hay giã, rồi cho vào chén đã chỉnh vị để lúc dọn còn thơm.
Gửi chút vị mặn mòi trong quà Tết
Mùng 1, bác vừa đặt tô canh còn bốc hơi xuống mâm, đã có người kéo ghế sát vào để chuyền chén mắm cho nhau. Cơm còn nóng.
Bác muốn gửi người thân chút vị quen ấy, em gợi ý hộp quà hai chai Tĩn Cá Cơm Ruột Đỏ 60N hoặc mời bác xem thêm gợi ý hộp quà Tết. Khi trao quà, bác nói giản dị: “Biếu bác chai mắm để dành chấm rau, chấm thịt ngày Tết.”
Cần chọn hộp biếu, bác nhắn em qua Zalo 039.3400.151.
Tìm hiểu Bảo Tàng Nước Mắm tại Việt Nam
Nước mắm, một gia vị truyền thống của Việt Nam. Bảo tàng nước mắm đầu tiên tại Việt Nam nằm ở địa chỉ: số 360 Nguyễn Thông, Phú Thủy, tỉnh Lâm Đồng. Đến đây, bác sẽ được khám phá lịch sử và quy trình sản xuất nước mắm, bác sẽ hiểu rõ hơn về vai trò văn hóa và kinh tế của nước mắm trong cuộc sống hàng ngày của người dân Việt Nam.
Tìm hiểu chi tiết tại Bảo Tàng Làng Chài Xưa
Fanpage: https://www.facebook.com/LangChaiXua.VN
Website: Langchaixua.vn
Hotline: 039.3400.151

ĐẶC SẢN CỦA LÀNG CHÀI XƯA
Gia vị tiện lợi
Thùng 6 Chai Nước Tương Shiitake 525ml ‑ Tặng Nước Tương Ăn Bún
Tặng tương tỏi ớt
612.000₫Giá gốc là: 612.000₫.360.000₫Giá hiện tại là: 360.000₫.Nước Mắm Tĩn
Cặp 2 Chai Thủy Tinh ‑ Nước Mắm Tĩn Cá Cơm Ruột Đỏ Độ Đạm 60N 250ml
360.000₫Giá gốc là: 360.000₫.220.000₫Giá hiện tại là: 220.000₫.Nước Mắm Tĩn
Hộp 2 Chai Nước Mắm Tĩn Cá Cơm Ruột Đỏ 60N 500ml Chai Thủy Tinh ‑ Tặng Sốt Trộn Gỏi và Nước Tương 3 Trong 1
Tặng sốt gỏi + tương
720.000₫Giá gốc là: 720.000₫.420.000₫Giá hiện tại là: 420.000₫.Nước Mắm Tĩn
Thùng 6 Chai Nước Mắm Tĩn Cá Cơm Ruột Đỏ 60N 500ml Chai Thủy Tinh ‑ Tặng 3 Sốt Trộn Gỏi và 3 Nước Tương 3 Trong 1
Tặng 3 sốt + 3 tương
2.142.000₫Giá gốc là: 2.142.000₫.1.260.000₫Giá hiện tại là: 1.260.000₫.Nước Mắm Tĩn
Combo 2 Bình Gốm Nước Mắm Tĩn Tôm Biển Hồng Ngọc Đại Dương 60N 500ml ‑ Tặng Sốt Trộn Gỏi và Nước Tương 3 Trong 1
Tặng sốt gỏi + tương
1.800.000₫Giá gốc là: 1.800.000₫.800.000₫Giá hiện tại là: 800.000₫.Nước mắm
Nước mắm Tĩn nhãn xưa cá cơm than độ đạm 41N-500ml
320.000₫Giá gốc là: 320.000₫.275.000₫Giá hiện tại là: 275.000₫.Nước Mắm Tĩn
Hộp 2 Chai Nước Mắm Tĩn Nhãn Đỏ Cá Cơm Than 40N 525ml Chai Thủy Tinh
350.000₫Giá gốc là: 350.000₫.325.000₫Giá hiện tại là: 325.000₫.Nước mắm
Nước mắm tôm biển hồng ngọc 125ml ‑ làng chài xưa
32.300₫Giá gốc là: 32.300₫.19.000₫Giá hiện tại là: 19.000₫.