Tác giả: Ngọc Thu - Người Lan Tỏa Vị Xưa
Đĩa bún đậu vừa dọn ra, bác đã thấy thèm cái vị mặn thơm của mắm tôm, nhưng lại ngại chén mắm pha ở quán chưa qua nấu. Với chuyện bà bầu ăn mắm tôm, em nghiêng về cách kiêng trong thai kỳ, nhất là khi chưa rõ nguồn gốc hoặc cách chế biến. Bác muốn ăn thì nên hỏi bác sĩ khám thai trước, nhất là khi có bệnh nền hoặc dị ứng, rồi chỉ dùng lượng vừa phải trong món đã nấu chín kỹ. Em gửi bác cách xem nhãn, giữ bếp sạch và làm hai món để bác dễ tính bữa.
| Điều bác đang cân nhắc | Cách xử lý |
|---|---|
| Chén mắm tôm pha sẵn ở quán | Hỏi mắm đã được nấu hay mới pha. Chưa rõ cách chế biến thì bác để chén mắm riêng. |
| Mắm tôm mua về nấu | Chọn hũ có nhãn, nguồn gốc và hạn dùng rõ ràng, nắp còn kín. Xem hướng dẫn bảo quản sau khi mở. |
| Mắm tôm đem chưng riêng | Chưng cách thủy trong nước sôi khoảng 20 phút theo cách làm của Làng Chài Xưa. |
| Trứng vịt chưng mắm tôm | 3 quả trứng vịt, 300 g thịt heo xay và 2 thìa mắm tôm. Chưng khoảng 20 phút rồi kiểm tra phần giữa. |
| Thịt rang mắm tôm | 500 g thịt ba chỉ hoặc thịt vai. Rang vàng, đảo với mắm tôm và gia vị, đun nhỏ lửa thêm khoảng 5 phút rồi kiểm tra thịt đã chín kỹ. |
| Có chế độ ăn riêng khi mang thai | Bác có tiểu đường thai kỳ, vấn đề huyết áp, dị ứng hoặc bệnh nền khác thì hỏi bác sĩ khám thai trước khi dùng. |

Khi bà bầu ăn mắm tôm, điều gì đáng lưu ý?
Cùng một đĩa thịt luộc, nhiều nhà đặt chén mắm tôm ở giữa để ai thích thì chấm. Mắm tôm làm từ moi hoặc tôm ủ với muối. Quá trình lên men tạo ra mùi nồng quen thuộc và vị mặn rõ, nên món này thường chỉ góp một chút vị vào miếng thịt luộc, bún đậu hay món cuốn.
Mắm tôm có đạm, nhưng với bữa của bác trong thai kỳ, điều cần xem trước là mắm từ đâu và đã được nấu chín kỹ chưa. Chén mắm đánh với chanh, đường hay ớt vẫn là mắm chưa qua nấu nếu người pha chỉ khuấy các nguyên liệu với nhau. Nhìn lớp bọt trên mặt cũng khó biết bếp đã xử lý mắm ra sao.

Bác cứ hỏi trước khi chấm.
Lúc gọi món, bác thử hỏi “Mắm này đã được nấu chín chưa cháu?” Dặn quán để riêng chén mắm từ đầu thì phần bún, đậu hay thịt chín vẫn dễ dọn theo khẩu vị của bác. Với bác có tiểu đường thai kỳ, vấn đề huyết áp, dị ứng hoặc chế độ ăn được dặn riêng, em khuyên bác hỏi bác sĩ khám thai trước khi quyết định dùng.
Mỗi món lên men lại có cách chế biến và dùng khác nhau. Bác đang cân nhắc món ăn kèm khác cho bữa cơm thì em gửi thêm bài những lưu ý khi bà bầu ăn kim chi.
Chọn mắm thế nào khi bà bầu ăn mắm tôm?
Đứng trước quầy đồ khô, bác dễ nhìn màu mắm trước vì mỗi hũ một sắc. Em gợi ý bác xoay hũ đọc nhãn ngay tại quầy, xem thông tin nơi sản xuất, hạn sử dụng và cách bảo quản. Hũ sang chiết thiếu nhãn, nắp hở hoặc có vệt rỉ quanh miệng thì bác nên để lại, vì khó biết mắm đã được đựng và giữ ra sao.
Bác xem nhãn trước.
Mắm tôm thường có màu tím sim hoặc tím nhạt. Khi nấu, mùi mắm vẫn nồng, ngửi kỹ có hương thơm nhẹ và vị mặn đặc trưng. Màu và mùi chỉ giúp bác nhận ra điều bất thường, nên gặp hũ có sắc khác lạ, mùi ôi hoặc mùi tanh khác thường thì bác bỏ qua, kể cả khi hạn dùng vẫn còn.

Bác chỉ nấu một bữa thì chọn hũ nhỏ, miễn nhãn rõ và nắp kín. Hũ nhỏ dễ dùng hết theo hướng dẫn sau mở nắp, còn nhà ít ăn hoặc đang kiêng thì khỏi mua riêng. Khi đã mở, bác lấy mắm bằng thìa sạch, khô rồi đậy nắp ngay để tránh đưa nước và thức ăn từ món khác vào hũ.
Giữ bếp sạch từ lúc sơ chế đến khi dọn ăn
Lúc làm bữa có thịt, rau và mắm, việc dễ sót là chiếc đĩa vừa đặt thịt sống lại được kéo ra để đựng đồ chín. Bác thử đặt sẵn đĩa sạch ở phía dọn món và để riêng thớt, dao dùng cho thịt sống. Bác rửa tay bằng xà phòng trước khi nấu và sau khi chạm thực phẩm sống, nhớ chà cả kẽ ngón và quanh móng vì đó là những chỗ dễ sót.
Đồ chín dùng đĩa sạch.
Thịt, cá và hải sản mua về, bác để trong hộp riêng và cất lạnh theo cách bảo quản phù hợp. Đồ đông lạnh cần rã đông thì chuyển xuống ngăn mát trong hộp có nắp để nước rỉ khỏi chảy sang rau hoặc thức ăn đã nấu. Với đồ ăn sẵn chưa dùng ngay, bác xem hạn sử dụng và cất theo chỉ dẫn trên bao bì ngay khi mang về.
Khi nấu, bác nhớ kiểm tra phần giữa miếng thịt hoặc phần dày nhất của món, vì mặt ngoài thường đổi màu trước. Chiếc thìa vừa chạm hỗn hợp trứng và thịt sống nên đem rửa trước khi dùng lại. Nhà ăn kèm rau củ, bác sơ chế riêng rồi dọn lên đĩa sạch. Em gửi thêm bài những lưu ý khi bà bầu ăn dưa chuột.

Cách làm chín mắm tôm trước khi dọn
Có hôm bếp đã dọn xong bún với đậu, chỉ còn chén mắm đánh bọt chờ mang ra. Khi bác đã hỏi bác sĩ và chọn dùng mắm tôm, nên tính phần mắm ngay lúc lên bếp. Làm vậy bác dễ theo dõi mắm đã qua nấu và lấy đúng phần định dùng.
- Chưng riêng. Bác múc phần mắm cần dùng vào chén chịu nhiệt. Đặt chén vào nồi chưng cách thủy khi nước đã sôi, giữ nước sôi đều và chưng khoảng 20 phút theo cách làm của Làng Chài Xưa. Bác kê chén vững để nước trong nồi khó tràn vào làm loãng mắm.
- Nấu cùng hành củ. Bác phi hành củ với dầu ăn rồi cho mắm vào nấu, đảo cho nóng đều. Khi mắm sôi, bác hạ lửa và tiếp tục đảo để phần sát đáy khỏi bén chảo. Dùng thìa sạch để múc mắm đã nấu ra chén.
Bác tính phần mắm ngay từ lúc nhóm bếp.
| Lỗi hay gặp | Cách gỡ |
|---|---|
| Thấy chén mắm nổi bọt rồi đem dọn | Bác tính riêng bước nấu, vì bọt hình thành ngay cả khi chỉ đánh mắm với gia vị. |
| Đã tới mốc chưng mà giữa chén trứng còn ướt | Bác chưng tiếp và xem lại phần giữa, vì chén sâu thường lâu nóng tới tâm. |
| Thịt rang lên màu đẹp, mắm dễ bén đáy | Bác hạ lửa, đảo đều rồi kiểm tra miếng thịt dày. Mặt ngoài vàng trước khi phần giữa chín. |
Bác nấu mắm cùng hành củ thì dùng chén riêng để dọn cho người đã chọn ăn. Nhà có người kiêng theo lời bác sĩ hoặc có tiền sử dị ứng thì để riêng phần thức ăn của họ ngay từ lúc nêm. Em gửi thêm bài những lưu ý khi bà bầu ăn tỏi cho bác đang cân nhắc các gia vị trong bữa.
Hai món nấu chín kỹ với mắm tôm
Khi cả nhà muốn ăn vị mắm tôm mà bác đã hỏi bác sĩ khám thai, em gợi ý bác chọn một món nấu cùng mắm ngay trên bếp. Món trứng cần để ý phần giữa chén, còn món rang cần giữ lửa nhỏ sau khi cho mắm. Em giữ định lượng và mốc thời gian theo công thức gốc của Làng Chài Xưa. Bác chia phần theo bữa nhà vì công thức gốc chưa định số suất hay tổng thời gian chuẩn bị.
Bác kiểm tra độ chín trước khi dọn.
Trứng vịt chưng mắm tôm
Nguyên liệu gồm 3 quả trứng vịt, 2 thìa mắm tôm, 4 củ hành khô, 300 g thịt heo xay và hành lá băm nhỏ. Tiêu, bột nêm và đường gia giảm theo khẩu vị. Mốc chưng theo công thức là khoảng 20 phút.
- Đập trứng vào chén chịu nhiệt, cho mắm tôm và thịt heo xay vào đánh đến khi hỗn hợp nổi bọt. Bác nêm chút tiêu, bột nêm và đường rồi tán đều các cục thịt xay để thịt chín đều trong phần trứng.
- Cho hành lá băm và hành khô thái nhỏ vào, trộn đều. Bác dàn mặt hỗn hợp cho bằng để chén chưng dễ chín đều tới giữa.
- Đặt chén vào nồi, chưng cách thủy khoảng 20 phút. Bác dùng thìa sạch tách nhẹ phần giữa để xem trứng đã đông và thịt đã chín kỹ chưa. Phần giữa còn trứng lỏng hoặc thịt chưa chín thì chưng tiếp rồi kiểm tra lại.
- Dọn nóng với cơm trắng, chuối xanh và khế chua theo cách ăn trong công thức gốc. Bác rửa sạch chuối, khế, dùng dao thớt sạch để sơ chế và bày riêng để từng người tự lấy.
Thịt rang với mắm tôm
Nguyên liệu gồm 500 g thịt lợn, chọn ba chỉ hoặc thịt vai, cùng mắm tôm, hành củ, hành lá, tỏi, đường, nước mắm, tiêu và bột ngọt. Bước rang trong công thức gốc còn dùng hành tây thái nhỏ. Sau khi nêm, món rang đun thêm khoảng 5 phút.
- Thái thịt thành miếng nhỏ vừa ăn. Hành lá bỏ rễ, rửa sạch rồi cắt khúc. Hành củ và tỏi bóc vỏ, thái nhỏ. Bác thái thịt tương đối đều để dễ canh độ chín của cả mẻ.
- Làm nóng chảo, thêm ít dầu ăn để phi tỏi. Khi tỏi dậy mùi, bác cho thịt vào rang đến khi mặt ngoài vàng rồi thêm hành tây thái nhỏ, đảo cùng.
- Cho mắm tôm vào, đảo đều để mắm áo quanh miếng thịt. Bác nêm chút đường, bột ngọt và nước mắm, sau đó hạ lửa để phần gia vị dưới đáy chảo khỏi cháy.
- Đun thêm khoảng 5 phút. Bác kiểm tra miếng dày đã chín kỹ tới giữa rồi mới cho tiêu, hành lá và tắt bếp. Thịt còn sống ở giữa thì rang tiếp trên lửa nhỏ.
Ở bước nêm thịt rang, bác quen vị cá cơm ruột đỏ thì dùng chút nước mắm nhỉ, chờ gia vị quyện với thịt rồi mới nếm. Mắm tôm đã có vị mặn rõ, còn khi rang, nước trong chảo rút dần nên vị cũng đậm lên. Đợi miếng thịt chín rồi nếm cùng cơm trắng sẽ dễ quyết định có cần thêm nước mắm hay dừng tay. Bác đứng cạnh bếp dặn gọn “Cháu để bác nếm thịt với cơm rồi hẵng thêm mắm nhé.”
Hương cá cơm ruột đỏ và vị đậm đà cũng hợp với món kho trong bữa cơm nhà. Bác đã có chai nước mắm quen tay thì dùng chai đang mở, nhất là khi công thức chỉ cần một chút ở bước cuối. Nhà thường nấu món kho hoặc dọn nước mắm chấm riêng với thịt luộc thì một chai dùng được cho cả hai việc. Bác thích hương cá cơm ruột đỏ thì em mời xem Nước Mắm Nhỉ Cá Cơm Ruột Đỏ Làng Chài Xưa Chai Nhựa 525ml.
Khi dùng nước mắm nhỉ cho món kho, bác thử nêm từng chút và đợi nước kho sánh lại mới nếm cùng miếng thịt. Còn lúc dùng để chấm thịt luộc, bác rót ra chén riêng ngay khi dọn cơm để mỗi người tự chấm theo khẩu vị.
Câu hỏi thường gặp
Bầu 3 tháng đầu ăn mắm tôm được không?
Em nghiêng về cách kiêng mắm tôm trong thai kỳ, kể cả 3 tháng đầu. Bác muốn dùng thì hỏi bác sĩ khám thai trước và chỉ chọn món có mắm đã nấu chín kỹ, nhất là khi bác có bệnh nền hoặc chế độ ăn riêng.
Bà bầu ăn bún đậu mắm tôm được không?
Bác nên hỏi quán xem mắm đã được nấu chín hay chỉ pha với chanh và gia vị. Khi chưa rõ, bác gọi phần bún, đậu và thịt đã nấu chín kỹ, dặn để riêng chén mắm. Bác có tiểu đường thai kỳ, vấn đề huyết áp hoặc dị ứng thì hỏi bác sĩ khám thai trước khi chọn món.
Mắm tôm vắt chanh có ăn được khi mang thai không?
Em khuyên bác tránh chén mắm chỉ vắt chanh rồi đánh bọt, vì pha chanh chưa làm mắm chín. Bác muốn dùng mắm tôm thì hỏi bác sĩ khám thai trước, nhất là khi có bệnh nền hay dị ứng, rồi chọn phần mắm đã được nấu kỹ.
Mắm tôm chưng bao lâu thì dùng được?
Cách làm của Làng Chài Xưa là chưng cách thủy mắm tôm trong nước sôi khoảng 20 phút. Với chén trứng có thịt xay, bác kiểm tra thêm phần giữa và chưng tiếp nếu trứng còn lỏng hoặc thịt chưa chín kỹ. Bác có bệnh nền hoặc dị ứng thì hỏi bác sĩ khám thai trước khi dùng.
Bà bầu ăn mắm tôm bao nhiêu là vừa?
Em khuyên bác hỏi bác sĩ khám thai về lượng dùng hợp với chế độ ăn của bác, nhất là khi có tiểu đường thai kỳ, vấn đề huyết áp hoặc dị ứng. Khi bác sĩ đồng ý, bác dùng lượng vừa phải trong món đã nấu chín kỹ và để riêng chén chấm để dễ theo dõi phần đã dùng.
Dọn bữa theo khẩu vị của bác
Bác thử xới cơm lúc chén trứng vừa nhấc khỏi nồi, đặt thêm đĩa rau ở giữa bàn để ai thích món nào thì gắp món ấy. Bữa cơm cứ thong thả. Hôm muốn đổi sang món khác, em mời bác đọc thêm những lưu ý khi bà bầu ăn thịt vịt hoặc nhắn em chuyện nêm món qua Zalo 039.3400.151.
Tìm hiểu Bảo Tàng Nước Mắm tại Việt Nam
Nước mắm, một gia vị truyền thống của Việt Nam. Bảo tàng nước mắm đầu tiên tại Việt Nam nằm ở địa chỉ: số 360 Nguyễn Thông, Phú Thủy, tỉnh Lâm Đồng. Đến đây, bác sẽ được khám phá lịch sử và quy trình sản xuất nước mắm, bác sẽ hiểu rõ hơn về vai trò văn hóa và kinh tế của nước mắm trong cuộc sống hàng ngày của người dân Việt Nam.
Tìm hiểu chi tiết tại Bảo Tàng Làng Chài Xưa
Fanpage: https://www.facebook.com/LangChaiXua.VN
Website: Langchaixua.vn
Hotline: 039.3400.151

ĐẶC SẢN CỦA LÀNG CHÀI XƯA
Gia vị tiện lợi
Thùng 6 Chai Nước Tương Shiitake 525ml ‑ Tặng Nước Tương Ăn Bún
Tặng tương tỏi ớt
612.000₫Giá gốc là: 612.000₫.360.000₫Giá hiện tại là: 360.000₫.Nước Mắm Tĩn
Cặp 2 Chai Thủy Tinh ‑ Nước Mắm Tĩn Cá Cơm Ruột Đỏ Độ Đạm 60N 250ml
360.000₫Giá gốc là: 360.000₫.220.000₫Giá hiện tại là: 220.000₫.Nước Mắm Tĩn
Hộp 2 Chai Nước Mắm Tĩn Cá Cơm Ruột Đỏ 60N 500ml Chai Thủy Tinh ‑ Tặng Sốt Trộn Gỏi và Nước Tương 3 Trong 1
Tặng sốt gỏi + tương
720.000₫Giá gốc là: 720.000₫.420.000₫Giá hiện tại là: 420.000₫.Nước Mắm Tĩn
Thùng 6 Chai Nước Mắm Tĩn Cá Cơm Ruột Đỏ 60N 500ml Chai Thủy Tinh ‑ Tặng 3 Sốt Trộn Gỏi và 3 Nước Tương 3 Trong 1
Tặng 3 sốt + 3 tương
2.142.000₫Giá gốc là: 2.142.000₫.1.260.000₫Giá hiện tại là: 1.260.000₫.Nước Mắm Tĩn
Combo 2 Bình Gốm Nước Mắm Tĩn Tôm Biển Hồng Ngọc Đại Dương 60N 500ml ‑ Tặng Sốt Trộn Gỏi và Nước Tương 3 Trong 1
Tặng sốt gỏi + tương
1.800.000₫Giá gốc là: 1.800.000₫.800.000₫Giá hiện tại là: 800.000₫.Nước mắm
Nước mắm Tĩn nhãn xưa cá cơm than độ đạm 41N-500ml
320.000₫Giá gốc là: 320.000₫.275.000₫Giá hiện tại là: 275.000₫.Nước Mắm Tĩn
Hộp 2 Chai Nước Mắm Tĩn Nhãn Đỏ Cá Cơm Than 40N 525ml Chai Thủy Tinh
350.000₫Giá gốc là: 350.000₫.325.000₫Giá hiện tại là: 325.000₫.Nước mắm
Nước mắm tôm biển hồng ngọc 125ml ‑ làng chài xưa
32.300₫Giá gốc là: 32.300₫.19.000₫Giá hiện tại là: 19.000₫.