Tác giả: Ngọc Thu - Người Lan Tỏa Vị Xưa
Bác vừa đặt cá lên thớt đã lo lát nữa canh còn mùi tanh, thêm mắm thì sợ nước canh gắt. Cá chép nấu giấm mẻ theo công thức này lấy vị chua từ quả dọc nướng, cá ướp nước nghệ rồi rán vàng trước khi nấu. Bác để nồi sôi nhẹ và nếm nước canh sau khi cho cà chua, như vậy dễ giữ cá nguyên khúc và nêm vừa miệng. Em ghi rõ từng khâu để bác tranh thủ nhặt rau trong lúc chờ cá ngấm, đến khi bắc nồi lên thì mọi thứ đã sẵn tay.
| Điều bác cần nhớ | Cách làm trong bài |
|---|---|
| Khẩu phần | Một nồi canh từ 1.000 g cá chép, bác chia theo sức ăn của nhà. |
| Thời gian | Ướp cá khoảng 20 phút. Thời gian rán và nấu tùy độ dày của khúc cá. |
| Nguyên liệu chính | Cá chép, nghệ, quả dọc, cà chua, hành hoa và thì là. |
| Thứ tự làm | Ướp cá, rán vàng, phi hành rồi nấu cá trong nước quả dọc. |
| Khi dọn | Canh có màu vàng của nghệ, thơm hành và thì là, ăn nóng với rau sống và cơm trắng. |
Nguyên liệu làm món Cá chép nấu giấm mẻ
Đi chợ một lượt, bác dễ nhớ cá với cà chua mà quên quả dọc hoặc mớ thì là. Em để nguyên định lượng dưới đây để bác tiện so lại trước khi về. Khi bày lên bàn bếp, bác để hành khô cạnh chảo, hành hoa và thì là cạnh bát múc canh vì chúng được dùng ở hai lúc khác nhau.
- Cá chép 1.000 g.
- Nghệ 1 củ.
- Cà chua 2 quả.
- Hành hoa 1 mớ.
- Quả dọc 2 quả.
- Thì là 1 mớ.
- Hành khô 1 củ.
- Rau sống 2 mớ.
- Mỡ nước 1 thìa canh.
- Nước mắm, muối và bột ngọt vừa đủ.

Khi mua cá đã làm sẵn, bác xem khúc cắt còn săn và phần bụng đã được làm sạch. Chọn các khúc dày tương đối đều thì lúc rán bác dễ trở cá cùng lượt. Với rau sống, bác nhặt lá dập trước khi rửa để lúc dọn chỉ việc lấy phần rau đã ráo ra đĩa.
Bác để riêng rau ăn kèm.
Em giữ định lượng và trình tự nấu theo công thức trong bài Cách làm món cá chép nấu dấm của Làng Chài Xưa.
Cá chép nấu giấm mẻ lấy vị chua từ đâu?
Nhìn tên món, bác dễ tiện tay lấy lọ giấm hoặc hũ mẻ ra cạnh bếp. Vị chua trong nồi canh này đến từ 2 quả dọc nướng chín rồi bóc vỏ, còn cà chua được cho vào sau khi cá đã chín kỹ. Bác cứ chuẩn bị đúng hai thứ ấy, đến lúc nếm sẽ dễ nhận ra vị chua của nước dọc trước khi chỉnh gia vị.
Khi nướng dọc, bác thử xem vỏ đã dễ bóc và phần quả bên trong đã mềm chưa. Bóc xong, bác nhặt những mảnh vỏ còn dính để nước canh khỏi lẫn vụn. Lúc nước dọc sôi, bác múc ra thìa, chờ nguội bớt rồi nếm để biết vị chua ban đầu đang ở mức nào.
Nếm nước dọc trước.
Bác đang có dọc mùng trong rổ rau thì để dành cho bữa khác. Dọc mùng là phần bẹ dùng trong món canh cá nấu dọc mùng, còn quả dọc trong công thức này là nguyên liệu tạo vị chua.
Cách sơ chế, rán cá và nấu canh
Đến lúc chảo nóng mà hành còn nguyên củ, bác dễ phải rời tay khỏi chảo giữa chừng. Em thường khuyên bác chuẩn bị phần rau và gia vị trước, rồi tận dụng lúc cá ướp để dọn thớt và đặt sẵn nồi nước. Khi vào bếp, bác theo thứ tự dưới đây.
-
Sơ chế rau, quả dọc và nghệ. Bác rửa sạch cà chua, bổ nhỏ rồi bỏ hạt. Nướng chín quả dọc và bóc vỏ, sau đó cạo rửa củ nghệ, giã nát và vắt lấy nước cốt. Hành hoa và thì là rửa sạch, thái nhỏ rồi để ráo. Rau sống cũng rửa sạch và để ráo riêng, vì phần rau này sẽ lên đĩa ăn kèm.
-
Làm sạch và ướp cá khoảng 20 phút. Bác mổ cá, bỏ nội tạng, rửa sạch phần bụng rồi cắt khúc. Để cá ráo trước khi ướp để nước rửa còn đọng khỏi làm loãng nước nghệ và để mỡ bớt bắn lúc rán. Bác xoa muối và nước cốt nghệ lên các mặt cắt, nhìn thấy màu vàng phủ đều quanh khúc cá là được.
Để cá ngấm khoảng 20 phút. Bác dặn người đứng bếp cùng một câu là đủ. “Cá đang ướp muối rồi, lát nếm canh trước khi thêm muối bác nhé.”
-
Rán cá chín vàng. Bác đun mỡ nóng già, đặt từng khúc cá vào chảo rồi chờ mặt dưới se lại. Khi mép cá vàng và đưa xẻng xuống thấy cá dễ nhấc, bác trở mặt nhẹ tay để khúc cá khỏi vỡ. Rán đến khi cá chín vàng rồi vớt ra đĩa. Chảo chật thì bác chia lượt để còn chỗ luồn xẻng khi trở cá.
-
Phi thơm hành khô. Bác bóc vỏ hành khô, thái lát rồi xào trong chảo với chút mỡ nước. Khi hành dậy mùi và mép lát hành vừa ngả vàng, bác nhấc chảo khỏi bếp vì mỡ còn nóng sẽ làm hành sẫm thêm. Để phần hành phi sẵn cạnh nồi cho lúc nêm canh.
-
Nấu cá với nước dọc rồi nêm. Bác đặt nồi nước, cho dọc đã bóc vỏ vào đun sôi rồi nhẹ tay thả cá. Hạ lửa để mặt nước chỉ sủi nhẹ, vì nước sôi cuộn dễ làm các khúc cá va vào nhau và vỡ. Khi phần thịt sát xương ở khúc dày đã đục đều và dễ tách, bác cho cà chua vào.
Cho hành phi vào, nếm nước canh rồi nêm nước mắm, muối và bột ngọt vừa ăn. Khi cà chua đã mềm ở mép, bác cho hành hoa và thì là, đảo nhẹ cho rau vừa dậy mùi rồi tắt bếp. Bác múc canh ra bát, dùng nóng cùng rau sống.
Bác múc cá trước, chan nước sau.

Nêm nước mắm và dọn chén chấm
Đứng cạnh nồi đang bốc hơi, bác dễ thấy nước canh nhạt rồi thêm mắm liên tay. Em gợi ý bác múc ra thìa, chờ bớt nóng và nếm một ngụm. “Bác nếm nước canh trước, thiếu vị rồi thêm mắm từng chút nhé.” Cách ấy giúp bác tính cả phần muối đã ướp vào cá.
Với nhà thích mùi cá cơm trong món canh, bác dùng Cá Cơm Ruột Đỏ của Làng Chài Xưa vào lượt nêm cuối. Mắm có hương cá cơm ruột đỏ và vị đậm đà. Bác rót ra thìa rồi cho từng chút vào nồi để dễ dừng khi nước canh vừa có vị mặn, vẫn nếm rõ vị chua của dọc.
Bác nếm lại rồi hẵng thêm.
Bữa nào có người thích chấm riêng cá với mắm thơm hương tôm ruốc biển, bác rót một ít Nước mắm Tĩn hiệu Tôm Biển ra chén. Mắm có hương tôm ruốc biển, đựng trong bình gốm và dùng chấm trực tiếp. Để chén cạnh đĩa rau sống thì ai thích ăn đậm tự chấm phần cá của người ấy, cả nhà vẫn dùng chung nồi canh nêm vừa.
Nhà đã có chai mắm nêm quen miệng thì bác cứ dùng chai đang mở, chưa cần mua thêm bình gốm chỉ để nấu món này.
Lỗi hay gặp và cách gỡ
Nồi canh mới sôi mà cá đã tách vụn, hoặc nếm xong chỉ thấy vị mặn, bác vẫn còn cách chỉnh trước khi dọn. Em gợi ý bác xem dấu hiệu đang gặp rồi làm từng việc một. Nếm lại sau mỗi lần chỉnh sẽ dễ biết nước canh đã vừa chưa.
| Bác thấy gì | Cách gỡ ngay |
|---|---|
| Cá dính chảo lúc trở | Chờ mặt dưới se thêm rồi luồn xẻng sát đáy chảo. Nhấc thử ở mép, thấy cá tự rời thì mới trở để da khỏi rách. |
| Cá bắt đầu vỡ trong nồi | Hạ lửa và để yên cá. Khi dọn, dùng vá rộng đỡ từng khúc vì đảo thêm dễ làm thịt cá rời khỏi xương. |
| Nước canh chua đậm quá khẩu vị | Thêm từng ít nước nóng, đợi nồi sôi nhẹ rồi nếm lại. Chỉnh từ từ để nước canh còn vị dọc. |
| Nước canh mặn hơn dự tính | Châm thêm chút nước nóng rồi nếm lại cả vị chua lẫn vị mặn. Châm từ từ để canh khỏi loãng quá tay. |
| Thì là sẫm màu, mùi thơm nhẹ | Lần sau bác để thì là đã thái ngay cạnh bếp, cho vào lúc sắp tắt lửa để rau vừa gặp nước nóng đã dậy mùi. |
Bác chỉnh từng vị một.
Dọn canh nóng và cất phần còn lại
Khi cả nhà đã ngồi vào mâm, bác đặt bát gần nồi để đỡ phải đưa vá cá đi xa. Đỡ từng khúc cá vào bát rồi chan nước dọc và cà chua quanh cá. Bát canh lên màu vàng của nghệ, còn thấy miếng cà chua và ngửi rõ mùi hành, thì là là dọn được. Bác để rau sống đã ráo trên đĩa riêng để ai thích ăn bao nhiêu thì gắp bấy nhiêu.
Bác để ý xương dăm khi chia cá.
Canh có vị chua nhẹ, bác dọn với cơm trắng và rau sống là đã dễ ăn. Nhà muốn thêm món mặn, bác xem cách làm cá bống kho tiêu để dọn cùng cơm. Bữa khác có cá lóc, bác đổi sang canh chua cá lóc cho đỡ lặp món.
Phần canh còn lại, bác chuyển sang hộp sạch, đậy kín và cất sớm vào ngăn mát. Khi ăn tiếp, bác lấy phần vừa đủ ra hâm nóng đều. Để lửa vừa và hạn chế khuấy để cá đã mềm vẫn giữ được khúc.
Câu hỏi thường gặp
Cá chép nấu giấm mẻ có cần cho mẻ không?
Với công thức này, bác dùng 2 quả dọc nướng chín để lấy vị chua. Em giữ cách nấu trong bài gốc nên bác chuẩn bị đủ quả dọc là được.
Ướp cá chép với nghệ bao lâu thì rán?
Bác ướp cá với muối và nước cốt nghệ khoảng 20 phút rồi đem rán. Em thường nhắc bác nhìn kỹ cả mặt cắt của khúc cá, thấy nghệ phủ đều mới để cá nghỉ cho ngấm.
Có cần rán cá chép trước khi nấu canh không?
Trong cách nấu này, bác rán cá chín vàng trước để mặt cá săn lại, lúc đưa vào nồi cũng dễ giữ nguyên khúc. Em khuyên bác chờ mép cá vàng và dễ nhấc khỏi chảo rồi mới trở mặt.
Nêm nước mắm vào canh cá lúc nào?
Bác nêm khi cá đã chín kỹ và cà chua đã vào nồi. Em gợi ý bác nếm nước canh trước, vì cá đã được ướp muối và nước dọc đã có vị chua.
Canh cá chép nấu dọc ăn với gì?
Em gợi ý bác dọn canh nóng với cơm trắng và rau sống đã rửa, để ráo. Bác gắp cá ra đĩa nhỏ để dễ gỡ xương rồi chan nước canh vào bát cơm.
Ăn khi canh còn nóng, bác nhé.
Bát canh bốc hơi giữa mâm, đĩa rau đặt sát bên để người ngồi đầu bàn chuyền cho người ngồi cuối. Bữa sau muốn đổi sang vị rau cải, em mời bác xem thêm cách nấu canh cá rô nấu rau cải.
Tìm hiểu Bảo Tàng Nước Mắm tại Việt Nam
Nước mắm, một gia vị truyền thống của Việt Nam. Bảo tàng nước mắm đầu tiên tại Việt Nam nằm ở địa chỉ: số 360 Nguyễn Thông, Phú Thủy, tỉnh Lâm Đồng. Đến đây, bác sẽ được khám phá lịch sử và quy trình sản xuất nước mắm, bác sẽ hiểu rõ hơn về vai trò văn hóa và kinh tế của nước mắm trong cuộc sống hàng ngày của người dân Việt Nam.
Tìm hiểu chi tiết tại Bảo Tàng Làng Chài Xưa
Fanpage: https://www.facebook.com/LangChaiXua.VN
Website: Langchaixua.vn
Hotline: 039.3400.151

ĐẶC SẢN CỦA LÀNG CHÀI XƯA
Gia vị tiện lợi
Thùng 6 Chai Nước Tương Shiitake 525ml ‑ Tặng Nước Tương Ăn Bún
Tặng tương tỏi ớt
612.000₫Giá gốc là: 612.000₫.360.000₫Giá hiện tại là: 360.000₫.Nước Mắm Tĩn
Cặp 2 Chai Thủy Tinh ‑ Nước Mắm Tĩn Cá Cơm Ruột Đỏ Độ Đạm 60N 250ml
360.000₫Giá gốc là: 360.000₫.220.000₫Giá hiện tại là: 220.000₫.Nước Mắm Tĩn
Hộp 2 Chai Nước Mắm Tĩn Cá Cơm Ruột Đỏ 60N 500ml Chai Thủy Tinh ‑ Tặng Sốt Trộn Gỏi và Nước Tương 3 Trong 1
Tặng sốt gỏi + tương
720.000₫Giá gốc là: 720.000₫.420.000₫Giá hiện tại là: 420.000₫.Nước Mắm Tĩn
Thùng 6 Chai Nước Mắm Tĩn Cá Cơm Ruột Đỏ 60N 500ml Chai Thủy Tinh ‑ Tặng 3 Sốt Trộn Gỏi và 3 Nước Tương 3 Trong 1
Tặng 3 sốt + 3 tương
2.142.000₫Giá gốc là: 2.142.000₫.1.260.000₫Giá hiện tại là: 1.260.000₫.Nước Mắm Tĩn
Combo 2 Bình Gốm Nước Mắm Tĩn Tôm Biển Hồng Ngọc Đại Dương 60N 500ml ‑ Tặng Sốt Trộn Gỏi và Nước Tương 3 Trong 1
Tặng sốt gỏi + tương
1.800.000₫Giá gốc là: 1.800.000₫.800.000₫Giá hiện tại là: 800.000₫.Nước mắm
Nước mắm Tĩn nhãn xưa cá cơm than độ đạm 41N-500ml
320.000₫Giá gốc là: 320.000₫.275.000₫Giá hiện tại là: 275.000₫.Nước Mắm Tĩn
Hộp 2 Chai Nước Mắm Tĩn Nhãn Đỏ Cá Cơm Than 40N 525ml Chai Thủy Tinh
350.000₫Giá gốc là: 350.000₫.325.000₫Giá hiện tại là: 325.000₫.Nước mắm
Nước mắm tôm biển hồng ngọc 125ml ‑ làng chài xưa
32.300₫Giá gốc là: 32.300₫.19.000₫Giá hiện tại là: 19.000₫.